Trong dây chuyền chế biến và đóng gói thực phẩm, các phụ kiện như gioăng, phớt, vòng đệm, ống mềm, nút bịt, màng chắn… thường là điểm tiếp xúc với sản phẩm. Chọn sai vật liệu cao su có thể gây mùi, thôi nhiễm, lão hóa nhanh khi vệ sinh CIP, rò rỉ… làm tăng rủi ro an toàn thực phẩm. Bài viết này, Thái Dương Plastics xin chia sẻ các vật liệu cao su được FDA chấp thuận, đảm bảo an toàn và hướng dẫn cách chọn theo môi trường vận hành để doanh nghiệp ra quyết định chính xác.
Cao su FDA là gì?
Cao su FDA là vật liệu cao su được sản xuất để đáp ứng các yêu cầu an toàn tiếp xúc thực phẩm do Cục Quản lý thực phẩm và dược phẩm (FDA) ban hành. Trong ngành thực phẩm, cao su FDA thường phải tuân thủ các quy định thuộc Bộ luật CFR của Hoa Kỳ, đặc biệt là nhóm tiêu chuẩn dành cho vật liệu tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với thực phẩm và đồ uống.
Điểm cần lưu ý là FDA không phê duyệt theo tên vật liệu chung như silicone hay EPDM. Tính tuân thủ phụ thuộc vào công thức cao su cụ thể như polymer nền, phụ gia, màu sắc, hệ lưu hóa, khả năng kiểm soát thôi nhiễm… trong giới hạn cho phép. Vì vậy, hai sản phẩm cùng là EPDM vẫn có thể khác nhau hoàn toàn về mức độ phù hợp cho ngành thực phẩm.
Tại sao nên sử dụng cao su có chứng nhận FDA?
Việc sử dụng cao su đáp ứng yêu cầu FDA mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp sản xuất thực phẩm:
- Đảm bảo an toàn cho sản phẩm: Cao su FDA được thiết kế để không tạo mùi, không vị và không giải phóng các chất gây hại sang thực phẩm trong quá trình vận hành.
- Đáp ứng yêu cầu pháp lý và kiểm soát chất lượng: Nhiều nhà máy, khách hàng và hệ thống phân phối yêu cầu rõ ràng về vật liệu tiếp xúc thực phẩm, đặc biệt với các sản phẩm xuất khẩu.
- Độ ổn định trong sản xuất: Cao su phù hợp giúp gioăng, phớt duy trì độ kín, giảm hỏng hóc sớm và hạn chế rủi ro dừng dây chuyền do sự cố liên quan đến vật liệu.
Tiêu chí kỹ thuật của cao su dùng cho ngành thực phẩm
Để đánh giá một vật liệu cao su FDA có phù hợp cho phụ kiện sản xuất thực phẩm hay không, cần phân tích theo các nhóm tiêu chí sau:
Tiêu chí an toàn tiếp xúc
- Không độc, không mùi, không vị.
- Giới hạn thôi nhiễm nằm trong mức cho phép.
- Không tạo điều kiện cho vi sinh tích tụ.
- Phù hợp tiếp xúc trực tiếp/gián tiếp theo thiết kế.
Tiêu chí môi trường vận hành
- Nhiệt độ làm việc liên tục và nhiệt độ tăng đột ngột.
- Khả năng kháng dầu mỡ động vật và thực vật.
- Khả năng chịu nước nóng, hơi nước.
- Khả năng kháng hóa chất vệ sinh CIP như kiềm, axit, chất oxy hóa.
Tiêu chí cơ lý
- Độ cứng phù hợp để đảm bảo độ kín.
- Độ nén hồi thấp để tránh xẹp gioăng.
- Độ bền kéo, bền xé và khả năng chống mài mòn.
- Độ ổn định hình dạng trong thời gian dài.
Tiêu chí gia công
- Phù hợp ép khuôn, đùn, cắt gioăng.
- Dung sai ổn định.
- Khả năng tái lắp và bảo trì.
Các loại cao su FDA thường dùng cho phụ kiện sản xuất thực phẩm
Mỗi loại cao su FDA có thế mạnh riêng và chỉ phù hợp khi đặt đúng vào môi trường vận hành cụ thể. Khi chọn vật liệu, cần hiểu rõ ưu điểm, ứng dụng phù hợp và giới hạn kỹ thuật của từng nhóm cao su:
Silicone FDA
Cao su Silicone FDA phù hợp cho môi trường nhiệt độ cao và các vị trí cần độ trơ tốt để hạn chế ảnh hưởng đến mùi vị sản phẩm. Vật liệu này thường được dùng cho các phụ kiện tiếp xúc yêu cầu sạch mùi, gioăng lò nướng, gioăng buồng sấy, ống mềm chịu nhiệt… Điểm cần lưu ý là silicone có thể kém bền xé và kém chịu mài mòn nếu chọn sai grade (loại) và chọn độ cứng không phù hợp với điều kiện tải, ma sát.
EPDM FDA
Cao su EPDM FDA phù hợp với nước nóng, hơi nước và các hệ thống vệ sinh thường xuyên, đặc biệt trong dây chuyền đồ uống và khu vực rửa, tráng, CIP. Các ứng dụng điển hình gồm gioăng đường ống nước, gioăng bồn… phớt trong hệ thống đồ uống và các vị trí tiếp xúc nước nóng liên tục. Hạn chế chính của EPDM là khả năng kháng dầu khoáng và môi trường nhiều dầu mỡ thường không tốt, vì vậy cần đánh giá kỹ nếu phụ kiện đặt gần khu vực có dầu, mỡ, chất béo.
Nitrile FDA
Cao su Nitrile FDA, hay còn gọi là NBR FDA, phù hợp cho thực phẩm giàu dầu mỡ và các vị trí tiếp xúc thường xuyên với chất béo. Vật liệu này hay dùng cho phớt và vòng đệm trong dây chuyền chế biến thịt, khu vực tiếp xúc dầu ăn và các hệ thống có nguy cơ bám mỡ. Hạn chế của nitrile là kém kháng ozone và không phù hợp nếu phụ kiện làm việc ngoài trời và trong môi trường có ozone cao, vì có thể lão hóa nhanh hơn so với EPDM và silicone.
Neoprene FDA
Cao su Neoprene FDA phù hợp cho các ứng dụng phổ thông cần độ bền cơ học ổn định, chịu uốn, chịu biến dạng lặp và yêu cầu độ kín ở mức tiêu chuẩn. Vật liệu này thường gặp trong gioăng tủ lạnh, gioăng cửa, các phụ kiện kín khí, vị trí cần độ bền kéo tốt… Hạn chế của neoprene là khả năng kháng dầu và kháng hóa chất chỉ ở mức trung bình, do đó nếu dây chuyền có dầu mỡ liên tục và hóa chất vệ sinh mạnh, doanh nghiệp nên cân nhắc nitrile và FKM tùy điều kiện.
FKM FDA
Cao su FKM FDA được sử dụng trong các môi trường có nhiệt độ cao và tiếp xúc hóa chất vệ sinh mạnh, các loại cao su thông thường khó đảm bảo độ kín và tuổi thọ lâu dài. Vật liệu này phù hợp cho những khu vực đặc thù trong dây chuyền thực phẩm và dược, có chu kỳ vệ sinh khắt khe và điều kiện làm việc khắc nghiệt. Khi lựa chọn FKM, cần lưu ý chi phí cao và phải chọn đúng loại cao su đáp ứng yêu cầu tiếp xúc thực phẩm, vì không phải mọi FKM đều phù hợp cho cùng một ứng dụng.
TPE cấp thực phẩm
Cao su TPE cấp thực phẩm phù hợp cho các chi tiết cần độ mềm, đàn hồi và dễ gia công, đặc biệt trong các thiết kế cần lắp nhanh và tích hợp nhiều chi tiết trong một lần ép. Ứng dụng điển hình gồm chi tiết chống trượt, nút chụp, nắp bị, phụ kiện lắp ráp nhanh… Hạn chế của TPE là tính chất phụ thuộc mạnh vào công thức và họ vật liệu, nên bắt buộc phải chọn đúng grade có hồ sơ phù hợp cho tiếp xúc thực phẩm và xác nhận khả năng chịu nhiệt, chịu hóa chất theo điều kiện thực tế của dây chuyền.
Tham khảo: Các loại cao su kỹ thuật phổ biến
Các lỗi chọn cao su FDA khiến phụ kiện nhanh hỏng
Trong thực tế sản xuất, nhiều sự cố rò rỉ, hư hỏng sớm và kém an toàn bắt nguồn từ việc chọn vật liệu cao su chưa đúng với điều kiện vận hành. Dưới đây là những lỗi phổ biến doanh nghiệp thường gặp:
- Dùng hàng rẻ, không rõ nguồn gốc: Sử dụng cao su công nghiệp gắn mác FDA giả gây thôi nhiễm hóa chất, mùi lạ và dễ bong tróc vụn cao su vào thực phẩm.
- Chỉ chọn theo tên vật liệu: Không xét đến grade cụ thể khiến vật liệu bị trương nở, rách và biến dạng do không chịu nổi tải trọng và ma sát thực tế.
- Bỏ qua hóa chất vệ sinh CIP: Chọn vật liệu không kháng axit/kiềm khiến gioăng phớt nhanh chai cứng, nứt nẻ và trở thành nơi trú ngụ cho vi khuẩn.
- Sai độ cứng và độ nén hồi: Độ cứng không phù hợp làm mất khả năng làm kín, gây rò rỉ dòng chảy và tăng chi phí bảo trì, thay thế liên tục.
Bí quyết chọn vật liệu cao su FDA đúng chuẩn
Dựa trên kinh nghiệm ép cao su công nghiệp, Thái Dương Plastics xin chia sẻ 3 bí quyết cốt lõi giúp doanh nghiệp lựa chọn đúng loại cao su, vừa kéo dài tuổi thọ phụ kiện vừa đảm bảo an toàn tuyệt đối cho dây chuyền:
Khớp vật liệu với môi trường vận hành
Đây là yếu tố sống còn để tránh hỏng hóc sớm. Doanh nghiệp nên chọn Nitrile cho thực phẩm có dầu, EPDM cho nước nóng/hơi nước, Silicone cho nhiệt độ cao và FKM khi tiếp xúc hóa chất mạnh. Dùng sai vật liệu sẽ khiến gioăng phớt nhanh bị trương nở, mủn và rách, gây gián đoạn sản xuất và tốn kém chi phí thay thế.
Tối ưu thông số cơ lý và màu sắc
Ngoài tính kháng chất, cao su phải có độ cứng và độ nén hồi phù hợp với áp suất máy để duy trì độ kín khít lâu dài. Bên cạnh đó, chúng tôi khuyên bạn nên ưu tiên chọn màu xanh dương hoặc trắng thay vì màu đen. Điều này giúp bộ phận QC dễ dàng phát hiện dị vật bằng mắt thường nếu phụ kiện gặp sự cố bong tróc trong quá trình vận hành.
Xác minh hồ sơ tuân thủ FDA
Tuyệt đối không chọn vật liệu thiếu chứng từ kỹ thuật minh bạch từ nhà cung cấp. Hãy yêu cầu đầy đủ các hồ sơ xác nhận phù hợp tiêu chuẩn thực phẩm và báo cáo thử nghiệm thôi nhiễm an toàn. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo vệ doanh nghiệp trong các kỳ kiểm định chất lượng nghiêm ngặt, cũng như đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe khi xuất khẩu hàng hóa.
Lưu ý khi mua phụ kiện cao su FDA cho thực phẩm
Khi lựa chọn và đặt mua phụ kiện cao su dùng trong sản xuất thực phẩm, doanh nghiệp cần chú ý một số điểm quan trọng để đảm bảo an toàn, độ bền và khả năng vận hành ổn định:
- Kiểm tra rõ các tiêu chuẩn FDA áp dụng cho vật liệu như phạm vi tiếp xúc thực phẩm và hồ sơ tuân thủ đi kèm từ nhà cung cấp.
- Làm rõ điều kiện sử dụng thực tế như nhiệt độ, môi trường tiếp xúc, hóa chất vệ sinh và tần suất vận hành để tránh chọn vật liệu không phù hợp.
- Xác định chính xác độ cứng, màu sắc và yêu cầu vệ sinh nhằm đảm bảo độ kín, dễ phát hiện dị vật và phù hợp quy trình kiểm soát chất lượng của nhà máy.
- Ưu tiên nhà cung cấp có kinh nghiệm gia công phụ kiện cao su cho ngành thực phẩm, có khả năng tư vấn vật liệu và hỗ trợ kỹ thuật trong suốt quá trình sử dụng.
Việc lựa chọn đúng cao su đạt chuẩn FDA giúp phụ kiện sản xuất thực phẩm vận hành ổn định, đảm bảo an toàn và kéo dài tuổi thọ trong môi trường làm việc khắt khe. Mỗi loại cao su có đặc tính riêng, chỉ phát huy hiệu quả khi được chọn đúng theo điều kiện nhiệt độ, hóa chất và quy trình vệ sinh thực tế. Nếu doanh nghiệp cần tư vấn vật liệu hoặc gia công phụ kiện cao su theo yêu cầu FDA, liên hệ Thái Dương Plastics để được hỗ trợ nhanh chóng và tận tâm.