Trung Quốc là quốc gia tiêu thụ cao su lớn nhất thế giới, là một trong những trung tâm nhập khẩu cao su thiên nhiên quan trọng. Với quy mô sản xuất công nghiệp ngày càng mở rộng, nước này phụ thuộc rất lớn vào nguồn cung nguyên liệu từ các quốc gia châu Á. Những biến động trong ngành cao su Trung Quốc không chỉ ảnh hưởng đến thị trường nội địa mà còn tác động trực tiếp đến cán cân thương mại của các quốc gia xuất khẩu cao su.
Nhu cầu cao su khổng lồ của Trung Quốc
Sản lượng cao su nội địa của Trung Quốc hiện chỉ đạt khoảng 1,5 triệu tấn mỗi năm, tương đương một phần ba nhu cầu thực tế. Khoảng cách lớn giữa cung và cầu bắt nguồn từ sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp ô tô, đặc biệt là sản xuất lốp xe cho dòng xe điện (EV) và hybrid. Những sản phẩm này đòi hỏi chất lượng cao su ổn định, có độ bền và độ bám đường tốt hơn so với lốp xe truyền thống. Chính vì vậy, dù Trung Quốc có diện tích trồng cao su khá lớn, nguồn cung trong nước vẫn không thể đáp ứng được nhu cầu khổng lồ của ngành sản xuất.
Để bù đắp sự thiếu hụt, Trung Quốc phải phụ thuộc mạnh vào nguồn nhập khẩu từ bên ngoài. Năm 2024, quốc gia này nhập khẩu khoảng 6,2 triệu tấn cao su với tổng kim ngạch hơn 9 tỷ USD. Trong số các nhà cung cấp lớn nhất, Thái Lan giữ vị trí dẫn đầu, tiếp theo là Việt Nam và Malaysia. Riêng Việt Nam thường đứng ở vị trí thứ hai, chiếm trên 16% thị phần, cho thấy vai trò ngày càng quan trọng trong việc cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp cao su và ô tô của Trung Quốc.
Tham khảo: Vai trò và ứng dụng cao su trong ngành ô tô
Biến động giá và chính sách nhập khẩu
Trong giai đoạn nửa cuối năm 2024, giá cao su tại Trung Quốc đã có những đợt tăng mạnh, có thời điểm đạt mức 14.000 NDT/tấn (khoảng 1.692 USD/tấn). Mức giá này đã gây áp lực lớn cho ngành sản xuất lốp và các doanh nghiệp phụ trợ. Trước tình hình đó, Hiệp hội Ngành Cao su Trung Quốc (CRIA) đã kiến nghị Chính phủ xem xét điều chỉnh thuế nhập khẩu từ mức 20% xuống còn 12% và nới rộng hạn ngạch.
Nếu chính sách này được áp dụng, nguồn cung nhập khẩu sẽ được thúc đẩy, chi phí đầu vào giảm, từ đó tạo cơ hội cho các nhà xuất khẩu lớn như Việt Nam và Thái Lan gia tăng sản lượng xuất khẩu sang Trung Quốc.
Vị thế của Việt Nam trong ngành cao su Trung Quốc
Mặc dù vẫn là thị trường tiêu thụ lớn nhất, nhập khẩu từ Việt Nam vào Trung Quốc trong năm 2024 vẫn ghi nhận một số biến động. Trong năm 2024, xuất khẩu cao su Việt Nam sang Trung Quốc giảm khoảng 20% về lượng và 8% về trị giá so với năm 2023. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các nhà cung ứng và nhu cầu đa dạng hóa nguồn nhập khẩu của các doanh nghiệp Trung Quốc.
Tuy nhiên, điểm sáng là giá xuất khẩu bình quân từ Việt Nam sang Trung Quốc vẫn duy trì ở mức cao, tăng hơn 25% so với năm 2023. Điều này cho thấy thị trường này sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho sản phẩm đáp ứng được yêu cầu về chất lượng và tiêu chuẩn.
Xu hướng phát triển ngành cao su Trung Quốc
Trong giai đoạn tới, ngành cao su Trung Quốc sẽ chịu ảnh hưởng bởi ba yếu tố chính:
- Tăng trưởng ngành ô tô: Trung Quốc là thị trường xe điện lớn nhất thế giới, với doanh số NEV năm 2024 đạt hơn 9 triệu chiếc. Lốp xe cho dòng xe điện và hybrid đòi hỏi cao su có chất lượng ổn định và đặc tính kỹ thuật cao, khiến nhu cầu nguyên liệu tiếp tục tăng mạnh.
- Chính sách nhập khẩu: Trước áp lực giá trong nước, Trung Quốc đang xem xét giảm thuế nhập khẩu và mở rộng hạn ngạch. Nếu áp dụng, điều này sẽ kích thích nhập khẩu, đồng thời tạo cơ hội cạnh tranh mới cho các quốc gia cung ứng.
- Tiêu chuẩn bền vững: Trung Quốc đang tăng cường yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và phát triển xanh, phù hợp với xu hướng toàn cầu. Các nhà cung ứng muốn giữ thị phần tại thị trường này phải đáp ứng tiêu chuẩn môi trường và quản lý chuỗi cung ứng minh bạch hơn.
Cơ hội và thách thức với các quốc gia cung ứng
Ngành cao su Trung Quốc tiếp tục là thị trường rộng mở cho các quốc gia xuất khẩu. Tuy nhiên, đi kèm với đó là thách thức về cạnh tranh, chính sách thuế và yêu cầu bền vững ngày càng khắt khe. Các doanh nghiệp cung cấp cho thị trường này cần chú trọng ba yếu tố then chốt:
- Đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm chế biến sâu thay vì chỉ tập trung nguyên liệu thô sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao giá trị, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường Trung Quốc và giảm áp lực cạnh tranh về giá.
- Đáp ứng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và chứng chỉ bền vững là yếu tố bắt buộc, bởi các quy định nhập khẩu ngày càng khắt khe buộc doanh nghiệp phải minh bạch chuỗi cung ứng và đảm bảo tiêu chuẩn môi trường.
- Đa dạng hóa thị trường song song với việc khai thác thị trường Trung Quốc là hướng đi cần thiết, giúp doanh nghiệp mở rộng sang các khu vực khác như EU, Ấn Độ hay Mỹ để giảm rủi ro phụ thuộc và tạo thế cân bằng lâu dài.
Ngành cao su Trung Quốc là mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị toàn cầu, vừa mở ra cơ hội lớn vừa đặt ra thách thức về cạnh tranh và chính sách. Với các quốc gia xuất khẩu như Việt Nam, việc bám sát thị trường và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế sẽ là chìa khóa để khai thác hiệu quả. Nếu cần thêm thông tin về ngành cao su trong và ngoài nước, mời liên hệ Thái Dương Plastics để được hỗ trợ.
Xem thêm: Những ứng dụng cao su trong công nghiệp